भोजपुरी जरनल Bhojpuri Journal
सृ. आशीन 09 Aasin 9117 September 2017 CE
भोजपुरी जरनल > एगो ग्लोबल मासिक जरनल:
जे "अंतर्राष्ट्रीय भोजपुरी इस्कूल" के उद्देश प काम करेला, जे नीचे देल गइल बा.
जे संसार के सब भोजपुरिआ लोगन आ भोजपुरी प्रेमीयन से निहोरा करता कि एह उद्देस के आधार प
रउआ आपन "भोजपुरी कृती, रचना"
'भोजपुरी जरनल' सम्पादक के पास भेज दीं;
जदी ई कृति, रचना एह जरनल के उद्देस के अनुसार होइ त,
ऒकरा के जरनल में खुसी खुसी स्थान देल जाइ, बिना कवनो मुआवजा के.
Bhojpuri Journal > Ego Global maasik Jarnal ha
je "AntarraasTreey Bhojpuri eSkool" ke pa kaam karelaa
je neece del gail baa:
Je Sansaar ke sab Bhojpuria logan aa Bhojpuri premian se nihoraa karataa ki eh uddes ke aadhaar pa, rauaa aapan "Bhojpuri Kriti, racanaa"
Bhojpuri Journal ke Sampaadak ke paas bhej dee`,
jadi ee Kriti eh jarnal ke uddes ke anusaar hoi, ta okaraa ke eh jarnal me` khusi khusi sthaan del jaai, binaa kawano muaavajaa ke.
सम्पादक: "भोजपुरी जरनल":
डा पंडित देवदत्त शर्मा : ईमेल: deodutta05@yahoo.com Mob. +918826601985
Editer: "Bhojpuri Journal":
: Dr Pt Deo Dutta Sharma. Email: deodutta05@yahoo.com Mob. +918826601985
"भोजपुरी जरनल" के उद्देस: "Bhojpuri Journal" ke Uddes:
"अंतर्राष्ट्रीय भोजपुरी इस्कूल", 'Inbho', 'भोजपुरी जरनल' के उद्देस:
'AntarraasTreey Bhojpuri eSkool’, 'InBho', 'Bhojpuri Journal' ke uddes:
'अंतर्राष्ट्रीय भोजपुरी इस्कूल ' संसार के ऊ लोगन के एगो इस्कूल ह, जे भोजपुरी भाषा , कला , साहित्य, आ संस्कृति से प्रेम करेलन आ एह सभन के औरु जादा सीखे आ बढ़ावे के चाहेलन.
‘AntarraasTreey Bhojpuri eSkool’, Sansaar ke uu logan ke ego ‘eSkool’ ha~, je Bhojpuri Bhaasaa, Saahitya aa Sanskriti se prem karelan, aa eh sabhan ke auru jaadaa seekhe aa baD*aawe ke caahelan.
भोजपुरी भाषा के जरिए ई लोग विज्ञान, कला, मेडिअ , तकनिकी, मैनेजमेंट, पत्रकारिता,
खेती, व्यापार, आ दूसर धंधा में
"संसार में लीक से हट के ज्ञानवर्धनो करे के उद्देस रखेलन,
बिना कवनो जाती, रेलिजन, के भेद भाव के,
सब के कल्यान खातिर."
Bhojpuri bhaasaa ke jarie ee log Vigyaan, Kalaa, MeDiaa, Taknaki, ManejmenT, Patrakaaritaa,
Kheti, Vyaapaar aa dusar dhandhaa me`
“Sansaar me` leek se haT ke Gyaanvardhano kare ke uddes rakhelan
binaa kawano jaati, relijan ke bhed bhaav ke,
sab ke Kalyaan khaatir”.
[Aim of International Bhojpuri eSkool, InBho, Bhojpuri Journal:
‘International Bhojpuri eSkool’, is a school for those persons who love Bhojpuri language, art,
literature, culture and wish to learn and develop the same.
The enhancement of Science, Art, Media, Technology, Management, Journalism, Agriculture, Business
and other Professions also aiming for
“Enhancing the knowledge without sticking to the conventional methodologies for the good of all:
irrespective of tribes, ethnicity, religions, country or planet of origin".
Hamni ke 'Global Bhojpuri', InBho, 'Bhojpuri Journal' ke ‘Roman’ caahe ‘Devanaagari’ lipi me` likh sakile "AntarraasTreey Bhojpuri eSkool" ke anusaar.
We may use either Roman or Devanagari script for writing 'Global Bhojpuri', InBho and 'Bhojpuri Journal'
according to the "International Bhojpuri eSkool".
भोजपुरी के इतिहास भूगोल Bhojpuri ke Itihaas Bhoogol:
1. Bhojpuri ke Itihaas Bhoogol: [History Geography of Bhojpuri]:
1.1 प्रादुर्भाव काल Praadurbhaav Kaal: [Development Era]:
विक्रमाब्द 210 में राजा भोज भइल रहनVikramaabd: 210 me` Raajaa Bhoj bhail rahan.
[Raja Bhoj had been in KhrisTyaabd: 267 CE]
=> सृष्ट्याबद SrizTyaabd: 1 972 947 397 or Sri सृ
: 7367 छोट में choT me`.
=> भोजपुरी आज 1747 बरीस के भइल Bhojpuri aaj 1747 baris ke bhail.
[Bhojpuri is 1747 year old today]
*** भोजपुरी सृ 7400 में सुरु भइल Bhojpuri Sri: 7400 me` suru bhail.
[Bhojpuri Started in the 3rd Century CE.]
1.2 उद्भव स्थल Udbhav Sthal: [Place of Origin]:
"आरा, छपरा आ बल्लिया" त्रिपुण्ड के केंद्र "ज्ञानपुरम" से *2 जे में पहिलका दुनो बिहार में बा, जबकि अंतिम उत्तर प्रदेश में बा.
"Aaraa, Chapraa aur Balliaa" tripu`Da ke kendra‘Gyanpuram: Knowledge Park’ se *2 je me` pahilkaa duno Bihaar me` baa, jabki a`tim Uttar Pradesh me` baa.
[Bhojpuri originated from 'Gyanpuram: Knowledge Park’ which lies in the center of the famous Triangle "Ara, Chapra and Ballia" of which the former two lie in Dt Bhojpur and Saaran, Bihar whereas the latter is a district in Uttar Pradesh.]
उत्तर प्रदेश में बिहार से जादा भोजपुरिया लोग बाड़न.
Uttar Pradesh me` Bihaar se jaadaa Bhojpuriaa log baaRan.
[There are more Bhojpuria in Uttar Pradesh than in Bihar in India.]
भाषा विज्ञान: Bhaazaa Vigyaan: [Linguistic Science]:
भाषा विज्ञान के अनुसार "भोजपुरी भाषा के उद्गम ख़ास क के संस्कृत, प्राकृत, आ पाली भाषा सब से भइल बा, जे में दुसरो भाषा के शब्द मिलल बाडे स; देखीं नीचे:
Bhaazaa Vigyaan ke anusaar “Bhojpuri Bhaashaa ke udgam khaas ka ke Sanskrit, Praakrit auru Paali bhaashaa sab se bhail baa je me` dosaro bhaashaa ke sabda milal baaRe sa. Dekhi neece:
[According to Linguistic Science Bhojpuri has developed from Sanskrit, Prakrit and Paali languages borrowing many words and phrases from other lokal languages. See also below:]
संस्कृत > प्राकृत > आ पाली >>>
बँगला, भोजपुरी, अवधी, मैथिली, मगही, राजस्थानी, छत्तीसगढ़ी, बज्जिका, अंगिका >>>
हिँदी, उर्दू ऊपर के भाषा सब के भतीजी हई, संस्कृत के परपोती
Sanskrit > Praakrit and Paali >>>
Bhojpuri, Banglaa, Awadhi, Maithili, Magahi, Raajasthaani, ChattisgaD*I, Bajjikaa, Angikaa >>>
Hindi and Urdu are the Niece of above languages, and grand daughter of Sanskrit.
भोजपुरी त हिंदी के बुआ हई, ना कि ओकर एगो 'बोली' जइसन कि ढेर हिंदी के आ देखा देखी दुसरो लोग कहेलन; सायद ओह लोगन के 'भाषा विज्ञान' के 'क ख ग' के ज्ञान नइखे, अइसन लागता.
Bhojpuri ta~ Hindi ke booaa ha, naa ki dialect jaisan ki Dher Hindi ke aur dekhaadekhi dosaro log log kahelan. Saayad oh logan ke ‘Bhaashaa Vigyaan ke abcd-o naikhe maalum, aisan laagataa.
भोजपुरी साहित्य: दृश्य-श्रव्य-काव्य: Bhojpuri Sahitya: AuDio-Visual:
[Bhojpuri Literature is Audio-Visual]:
"भोजपुरी" जेकर जनम त सृ 267 में भइल, बाकिर ओकर साहिय के प्रसार आज के ज़माना के
"दृश्य-श्रव्य-काव्य", के रूप में जोर सोर से कूट कूट के भरल बा, जे टीवी, फिल्म, आ इंटरनेट के मकड़जाल प पूरा संसार में चारो और पसरल बा.
का ई जरूरी बा कि कवनो साहित्य के विकास खाली कागजे आ कलमे से होखे ?
का हजारो बरीस तक 'सस्वर वेद पाठ' से संस्कृत साहित्य के विकास ना भइल ?
कागज़ प वेद सब पुस्तकालयन के शोभा बढ़ावता, कतना लोग ओकरा के पढातारन?
बाकिर "लोकमान्य ब्रह्मचर्याश्रम", मुजफ्फरपुर में जब आचार्य पंडित अम्बिकादत्त शर्मा के साथ ब्रह्मचारी लोग वेद के सस्वर पाठ करत रहन, त सैकड़ो लोग ओकरा के खाली देखते ना रहन, बलुक ओह में आपन बेटा, भतीजा लोगन के ब्रह्मचारी बने खातिर भेजत रहन आजो जब कुछ लोग वेद पाठ करे लागेलन, त ढेर सुननिहार आ देखनिहार जमा हो जालान.
इहे ह "दृश्य-श्रव्य-काव्य" के प्रभाव !!!
एही तरह के प्रभाव "डांस - ड्रामा" आ गीत - संगीत के होला, चाहे ऊ "रील प होखे, चाहे रीयल", टीवी प, चाहे सिनेमा में, चाहे नेट प
मोटा मोटी कहल जा सकेला कि "गइल कागज़ - पेन्सिल के साहित्यि" के लिलिस्म.
mobaail baad ciThio - fuss.
“Bhojpuri” jekar janam ta~ Sri: 267 me` bhail baa, baakir ekar Saahitya ke prasaar aaj ke jamaanaa ke “drishya-Shravya- kaavya”, ‘auDio-visual-art’ ke roop me` jor sor se koot koot ke bharal baa, je TV, Cinemaa aa InTernet ke 'MakaRjaal pa poore Sansaar me` caaro or pasral baa.
Kaa ee jaroori baa ki kawano saahitya ke bikaas khaali kaagaje aa kalame se hokhe?
Kaa hajaaro baris tak 'saswar Veda PaaTh' se Sanskrit Sahitya ke bikaas naa bhail?
Kaagaj pa Veda sab pustakaalayan ke sobhaa baD*aavataa, katanaa log okaraa ke paD*ataaran? baakir 'Lokmaanya Brhmacaryaashram', Muzaffarpur me` jab Aacarya Pt. Ambika Datta Sharma ke saath Brahmacaari log Veda ke saswar PaaTh karat rahan, ta saikaRo log okaraa ke khaali dekhate naa rahlan, baluk oh me` aapan beTaa, bhateejaa logan ke Brahmacaari bane khaatir bhejat rahan.
Aajo jab kuch log Veda PaaTh karelagelan, ta Dher log sunanihar aa dekhanihaar jamaa ho jaalan. Ehe ha “drishya-Shravya- kaavya” ke prabhaav. Ehi tarah ke prabhaav Dans-Draamaa, Geet-Sangeet ke holaa, caahe uu 'reel pa hokhe ya rial', TV pa caahe Cinemaa me`, caahe NeT pa, naa ki kaagaj pa.
MoTaa moTee ham kah sakataani ki gail kaagaj- pothi ke Sahitya ke tilism!
Mobaail ke baad citThi fuss!!
[Although Bhojpuri originated in 247AD, but now its literature is developing fast throughout the world in the form of “drishya-Shravya-kaavya”, ‘Audio-visual-art’ on TV, Cinema, and www.
Bhojpuri was born 1747 years ago when the use of Paper was rare, Bhojpuri People live in real scientific world, not in the World of imaginations full of lies and often based on lies written in the form of 'Stories and Novels' what is popularly called Sahitya.]
1.3 पसराव, विस्तार: Pasaraav, Vistaar: [Spread]:
आज भोजपुरी संसार के 5 महादेशान के 12 से जादा देशन में 20 - 25 करोड़ बोले वाला लोग बाड़न *3. एकर साहित्य "दृश्य -श्रव्य -काव्य", "ऑडियो - विज़ुअल -आर्ट" के रूप में होखे के कारण आज भोजपुरी ग्लोबली दिन दुगुना रात चौगुना हो रहल बा.
Aaj Bhojpuri Sansaar ke 5 Mahaadesan ke 12 se jaadaa desan me` 20 - 25 karoR bolewaalaa log baaRan*3. Ekar Saahitya “drishya-shravya-kaavya”, ‘auDio-visual-art’ ke roop me` hokhe ke kaaran, aaj Bhojpuri globali din dugunaa raat cargunaa horahal baa.
[Today Bhojpuri spoken by 200 to 250 people in more than 12 spread over 5 Continents*3. Bhojpuri literature in the form of ‘auDio-visual-art’.Now Bhojpuri is growing by lips and bounds.]
ई बात पुराणपंथी साहित्यकारन के समझ परे लगता, जे आजो कविता माने अवैज्ञानिक "झूठ के मोटरीए" ह, उपन्यास में "झूठ मूठ, अलूल जलूल, के बात लिखल रहेला। इहे हाल अधिकांश कहानियों सभन के बा.
Ee baat puraanpanthi saahityakaar logan ke samajh ke pare laagataa, je aajo kavitaa maane avaigyaanik ‘jhooTh ke moTari’-e ha, upanyaas me` jhooTh-mooTh alool jalool ke baat likhal rahelaa. Eehe halat adhikaa`s kahaanio ke baa.
[This is not understood by the literary persons of old school for whom by and large, literature means Stories and Novels full of unscientific, un-natural write-ups packed with bundles of lies.]
*1. पश्चिमी इतिहासकार लोग त ना खाली राजा भोजे प चुप्पी सधले बा, बलुक उनकर पुरुखा चक्रवर्ती राजा विक्रमादित्यो (महाकवि कालिदास वाला जिनकर राजधानी उज्जैन रहे, पटना ना) के अता पता ना देले, जिनका राजगद्दी के दिन से "विक्रमाब्द" शुरू भइल "ख्रीस्तयाब्द": 0 AD" से 57 बरीस पहिले;
History written by Western Historians is mum, not only on Raajaa Bhoj but also on his ancestor, Cakravarti Raajaa Vikramaaditya (of Mahaakavi Kaalidas fame with Raajdhaani at Ujjain, not Patna); the 'Vikramaabd' started about 57 years before the start of Khristyaabd: 0 AD.
काहे कि भारतीय लोग होलिकादहन के बाद अगिला दिन "चैत पारिबा अन्हरिया" के आपन "नया बरीस" के रंगा रंग कार्य क्रम हजारो बरीस एक एक दिन गिन गिन के मनावत आवतारे, आ जेकरा जेकरा आधार प संसार के सब सनातनार्य लोग आपन परब - त्यौहार मनावत आवतारन, ओकरा के पूरा अनदेखा कइला प, कुछ भोजपुरिया लोग खूब हसेलन "पच्छिमी इतिहासकारन के लिखल अइसन इतिहास" प, आ ओकरा के माने वाला लोगन प.
Since Indians are reckoning, counting and celebrating the colorful day every year as 'Start of the New Year, known as 'Vikramaabd' or 'Vikram Samvat' after the end of Holikaa Dahan day on which almost all Indian festivals are celebrated; some Bhojpuria log simply laugh at the History written by Western Historians or by their followers.
*2. जहवा से महात्मा गांधी सृ 9017 [09.04.1917 AD] के दिन पडित अम्बिकादत्त शर्मा "ज्ञानपुर", जिला भोजपुर, बिहार के घर से भारत के अंग्रेजी शासन से स्वतन्त्रता के लड़ाई सुरु भइल.
Jahaa` se Mahaatmaa Gaandhi Sri: 9017 [09.04.1917 AD] ke din Pt. Ambikaa Datta Sharmaa ke ‘Gyaanpur’, district Bhojpur, Bihaar ke ghar se Bhaarat ke A`greji Saasan se Swatantrataa ke laRaai suru bhail.
*3. विस्तार: भोजपुरी के विस्तार हमनी के "भोजपुर" (भोपाल के नजदीक, मध्यप्रदेश) से ले के भोजपुर जिला, बिहार, आ फेरु "आरा, छपरा, बल्लिया" बिहार आ उत्तरप्रदेश से निकल के आज के भारत के उत्तरप्रदेश, दिल्ली, बिहार, झाड़खंड, छत्तीसगढ़, मध्यप्रदेश, पच्छिम बंगाल (आसनसोल, रानीगंज, दुर्गापुर, २४ परगना, हावड़ा, कोलकाता आदि में), आसाम; 8 प्रांतन में आ
मुंबई, राउरकेला, विशाखापट्टनम, इलाहाबाद, बंगलुरु, एनसीआर दिल्ली, आदि महानगरन में, आ
भारत से बाहर नेपाल, ,पाकिस्तान, मौरीसस, गुयना, सुरीनाम, त्रिनिडाड आ टुबैगों, सिंगापुर, फिजी में; फेरु थोड बहुत हॉलैंड, मलयेशिया, उगांडा, सराअ, जर्मनी, बर्तानिया, ऑस्ट्रेलिया, बांग्लादेश जईसन बीसो देशन में फैलल बाड़े
Vistaar: Bhojpuri ke vistaar hamani ke ‘Bhojpur' (Bhopaal ke najdeek, Madhya Pradesh), se le ke Bhojpur jilaa, Bihaar, aa fer ‘Ara, Chapra, Ballia’ Bihaar aur Uttar Pradesh se nikal ke aaj ke Bhaarat ke UP, Dilli, Bihaar, JhaarkhanD, ChattisgaD*a, Pachimi Bangaal (Aasansol, Raaniganj, Durgaapur, 24 Paragnaa, Haaoraa, Kolkaataa aadi me`), Assam; 8 Praantan me`; aur Mumbai, Raurkela, Vishaakhaapattam, Allahaabaad, Bangaluru, NCR Delhi, aadi saharan me`; auru Bhaarat se baahar Nepaal, Pakistaan, Maurisas, Guyanaa, Surinaam, Trinidaad, Singaapore, Fiji me`; fer thoR bahut Holland, Malaysiaa, UganDaa, USA, Germany (17 000), EnglainD, AusTraliaa, Banglaadesh, jaisan beeso desan me` failal baa.
[Expansion: Starting from Bhojpur (near Bhopal, Madhya Pradesh) and from "The Triangle of Ara, Chapra and Ballia" in Bihar and Uttar Pradesh, today in India Bhojpuri is used UP, Dilli, Bihar, Jhadkhand, Chattisgarh, West Bengal, (Asansol, Raniganj, Durgapur, 24 Paragna, Haora, Kolkata etc.), Assam: in 8 Provinces; and Mumbai, Rourkela, Vishakhapattanam, Allahabad, Banglore, NCR Delhi, and outside India in Nepal, Pakistan, Mauritius, Guyana, Surinam, Trinidad, Singapore, Fiji; and to some extent in over 20 countries like Holand, Malaysia, Uganda, USA, Germany (17 000), England, Australia, Bangladesh.]
[ The UPA Government of India had put hurdle in getting proper place of Bhojpuri among the languages of the World by not including Bhojpuri in the Eighth Schedule of the Constitution of India and and depriving Bhojpuri her proper position. ]
1.4 भोजपुरी के विकास में सिनेमा के हाँथ Bhojpuri ke Bikaas me` Sinemaa ke Sthaan:
[The Place of Cinema in the Development of Bhojpuri]:
Aise ta~ Bhojpuri Vikramaabd: 210 me`, Sri: 7367 me` janam bhail, baakir Sri: 9000 [Beesavi Sadi] se ekar bikaas je gati pakaRalas, ta~ ee ab ruke waalaa naikhe, aur aage calate jaai, baD*ate jaai.
Eh me` Bhojpuri Sinemaa ke bahut baRahan haa`th baa.
[As we know Bhojpuri started in 267 AD, but in the 1900 onwards (Twentieth Centuri AD) the way its growth started, it now grows and grows, In this the credit goes to Bhojpuri Nautanki & Cinema. Who is not aware of Nautankis of Bhikhaari Thaku, and Cinemas like 'Gangaa Maiyaa tohe Piyari CaD*aibo', 'Sasuraa BaRaa Paisaa Waalaa' aadi.]
Ab ta~ Bhojpuri sinemaa ke baaD*e aa gail baa. Dher daxin Bhaarateeya sinemaa ke Bhojpuri me` dhaRalle se Dab kail jaataa.
[Now Bhojpuri Cinema is flooded everywhere. Many South Indian films are being dubbed in Bhojpuri.]
Jah`waa log Bhojpuri kabahu` naa bolat rahan, uu`ha`uu ab log Bhojpuri sinemaa ke baRaa caaw se dekhelan, jaise Mithilaa ke Darbhangaa Jilla, Bajjikaa ke Mujaffarpur ab “Muzaffarpur, Bhopuri Film Citi” ban gail baa.
[Where nobody was speaking Bhojpuri, now there also people enjoy Bhojpuri Cinema such as in Darbhanga District of Mithila, Muzaffarpur of Bajjika region has now become Muzafaarpur, Bhojpuri Film City.]
2. भोजपुरी भाषा के संकेत आ उपभाषा Bhojpuri Bhaasaa ke KoD aa Upbhaashaa:
[Language Code of Bhojpuri and Dialects]:
2.1 भोजपुरी भाषा के संकेत Bhojpuri ke Language KoD: ISO: 639-2: bho
[Language Code of Bhojpuri:
ISO 639-3 : bho – inclusive Code
: hns – Caribbean Hindustani
2.2 भोजपुरी के 11 उपभाषा [Eleven Dialects of Bhojpuri are shown below:]
Bhojpuri ke 11 Upbhaashaa neece dekhi`:
Bhojpuri:
2.2.1 दक्षिनी मानक भोजपुरी Daxini Maanak Bhojpuri, [Southern Standard]:
भोजपुर, रोहतास,कैमूर, बक्सर, सारन, सिवान, गोपालगंज (सब आरा, छपरा, बल्लिया, त्रिपुंड में), पूरबी गाजीपुर उत्तरप्रदेश में, पलामू, रांची, झाड़खंड में, सरगुजा अम्बिकापुर छत्तीसगढ़ में
Bhojpur, Rohtaas, Kaimur, Baxar, Saaran, Siwaan, Gopaal Ganj (all in Ara, Chapra, Ballia Triangle) in Bihaar, and Balliaa (of Ara, Chapra, Ballia Triangle), and Eastern Ghaazipur in Uttar Pradesh, Palaamu, Raanchi in JhaarkhanD, Sargujaa (Ambikaapur) in ChattisgarD*a.
2.2.2 उत्तरी मानक भोजपुरी Uttari Maanak Bhojpuri, [Northern Standard]:
देओरिया, गोरखपुर, आ बस्ती उत्तरप्रदेश में, पूरबी चम्पारण आ पच्छिमी चम्पारण बिहार में
[Deorea, Gorakhpur, and Basti in Uttar Pradesh, Champaran East and West in Bihar.]
2.2.3 पच्छिमी मानक भोजपुरी Pascimi Maanak Bhojpuri, [Western Standard]:
बनारस, आजमगढ़, मिर्ज़ापुर, गाजीपुर उत्तरप्रदेश में Vaaraanasi, AazamgaD*a, Mirzaapur, Ghaazipur Uttar Pradesh me`.
2.2.4 नागपुरिया Naagpuria:
छोटानागपुर के पलामू जिला अब झाड़खंड में, छत्तीसगढ़ के सरगुजा Chotaanaagpur ke Palaamu Jilla je ab JhaarkhanD Praant me` baa, aa ChattisgaD*a ke Sargujaa (Ambikaapur) Jilla me` ekaraa ke bolal jaalaa.
(BaghelkhanDi ke roop me` ee Madhya pradesh me` bolal jaalaa, baakir ee log ekaraa ke Bhojpuri naa maane, eh se ekaraa ke ham eehaa` Bhojpuri me naikhi let.)
2.2.5 नेपाल में भोजपुरी के 4 रूप में उपभाषा Nepaal me` Bhojpuri ke 4 roop, Upbhaazaa baa:
[4 dialects of Bhojpuri in Nepal]:
थारू, मधेसी, डोमरा आ मुसहरी Thaaru Bhojpuri, Mdhesi, Domraa, Musahri
2.2.6 मौरीसस में मॉरिशियन भोजपुरी Maurisas me` Maurisian Bhojpuri [Mauritian in Mauritius]:
2.2.7 फिजी में फिजियन Fiji me` Fijian [in Fiji 'Fijian Bhojpuri']:
2.2.8 कैरेबियन भोजपुरी, गुयना में 'Kaireebian Bhojpuri' Guyanaa me`[Caribbean Hindustani in Guyana]:
2.2.9 सूरीनामी, सूरीनाम में Surinaam me`: Surname [in Surinam: Surname]:
2.2.10 'कैरिबियन त्रिनिडाडी भोजपुरी, ट्रिनीडाड में 'Kaireebbian Trinidaadi Bhojpuri' Trinidaad aur Tobago. [in Trinidad & Tobago: Caribbean Trinidadi Bhojpuri]:
2.2.11 "अंतर्राष्ट्रीय भोजपुरी", पूरा संसार में, सिटी सभन में आ जइसन इहाँ लिखल बा.
‘AntarrazTreey Global Bhojpuri’ poore Sansaar me`, SiTi sab me` jawan Bhojpuri holaa, je me` dosar lokal bhasaa ke sabd aa kahaauto milal rahelaa, jaisan eehaa` likhal baa:
['International global Bhojpuri' used all over the world and in many Metros written in Roman or Devanadari script using many local words and phrases.]
जइसन की , "अंतर्राष्ट्रीय भोजपुरी इस्कूल" प लिखल बा
Jaisan ki “AntarraazTreey Bhojpuri eSkool” pa likhal baa, dekhi` Google Blogger pa [in all over the World either with Roman Script or Devanaagari Lipi me`, as shown in the book “Pracalit Bhojpuri” on www.google.com and explained by “International Bhojpuri eSkool” on Blogger www.google+.com , and on the regular Publications of “मित्रं ग्लोबल भोजपुरी दैनिक", "Mitram global Bhojpuri eDainik” on www.bhojpurialog.blogspot.com and elsewhere like the book entitled किताब "कलयुग में सतयुग" “Kaliyug me Satyug” भोजपुरी आ अंगरेजी में in Bhojpuri and English on www.scribd.com .]
3. भोजपुरी के संसार के 15 सब से जादा प्रचलित भाषा सब में सृ 9100 में 6 म बा, बंगाली आ पुर्तगाली के बीच.
Bhojpuri ke sahi sthaan Sansaar ke 15 sabse Pracalit bhaazaa ke beec, Sri: 9100 me` 6 m , baa, 'Bangaali aur Portugeez' ke beec.
Source: Ethnologue.
[The position of Bhojpuri among the 15 most common languages of the world in 2000 AD is 6th between Bengaali and Portugese.]:
क्र सं भाषा बोलनिहार, 10लाख देश संख्या
Sl. no. Language Speakers*, mln Countries**
Sa` Bhaasaa Bolelan Desh Sa`
1. चीनी Mandarin, Cini Chinese 874 16
2. हिंदी Hindi, Bhaarat India 366 17
3. अंग्रेजी Angreji English 341 104
4. स्पेनी Speni Spanish 327 - 358 43
5. बंगाली, India, B'des 207 9
6a. भोजपुरी Bhojpuri, 200 - 250 12
6. पुर्तगाली Portugaali Portugese 176 33
7. रुसी Rusi Russian 167 30
8. जापानी Japaani Japanese 125 26
9. जर्मन Garman German, Standard 100 40
10. कोरियाई Koriaai Korian 78 31
11. फ़्रांसिसी Fransisi French 77 53
12. वु चीनी Wu Cini Chinese , Cin 77 1
13. जावानी Javaani Javanese 75 4
14 यूए चीनी Yue Cini Chinese 71 20
15. तेलगू Telagu, Bhaarat 69 7
Sa`ket: * Approximate numbers of native speakers.
** Number of countries with substantial speakers
6a. Number of Bhojpuri speakers is based on various sources like 'Times of India', IGNOU, New Delhi, The Hindu.
4. संसार में भोजपुरी के लोकप्रियता Sansaar me` Bhojpuri ke Lokapriyataa:
[Popularity of Bhojpuri in the World]:
एगो भोजपुरी के Blog: www.bhojpurialog.blogspot.com pa
‘AntarraasTreey Bhojpuri eSkool’ aur ‘Mitram global Bhojpuri’ ke kuch post ke dekhe waalaa logan me` sab se jaadaa log Garmani ke rahan, fer dosara sthaan pa Bharat ke log rahan, teesaraa sthaan pa USA rahe. Kawano din USA pahilaa sthaan pa holaa.
Ekaraa baad ee postan ke dekhe waalaa logan me` UK, Malysia, Astralia, S. Koria, S. Afrika, Ugaandaa, Sudaan aadi se rahe.
Upar se Sansaar me` Bhojpuri ke lokapriyataa saaf pataa calataa. Eh se auru kaa likhi`.
5. भोजपुरी साहित्य Bhojpuri Saahitya: [Bhojpuri Literature]:
Pahilahi` kahal gail baa ki Bhojpuria Log Saccai, Eemaandaari, 'Vasudhaiva kuTumbakam', pa viswaas karelan, je se Bhojpuri Saahitya ke "Drishya-Shravya-Kaavya" me` holaa; na ki 'jhooTh ke MoTari' jekaraa ke log moTaa-moTi Saahitya kahelan je me` Katha, Kahaani, upanyaas, kavitaa ke naav pa jhooTh-foos ke baat likhal jaalaa aur jekar Satya, Saccai, Vaigyaanik tathya se kawano samband naa hokhe.
Aaj Sansaar me` katanaa log Satyavaadi baaRan? Lekhak ee maanelan ki "Aaj ke Duniyaa me` aadmi Raam (Bhaarat ke Cakravarti raajaa Dasrath ke Putra) ban ke naa rah sake, aadmi ke Krisna (Vaasudeva, aur rajaa Ugrasen ke parnaati) bane ke paRi; naa ta unkaa ke '13 desan ke samooh Soviat Sangh, jahaa Satyugi log rahat rahan ehi Kaliyuge me`' jaisan khatam ka diaai. Dekhi`: "Kalyug me` Satyug" at www.google.com Aisan haalat me` ham Bhojpuri Saahitya pa kaa kahi`, kaahe ki Bhojpuri Saahitya ta~ "Drishya-Shravya-Kaavya" ke roop me` baa.
Eh se ham kahataani ki Bhojpuri Saahitya puraatan "Shruti Smriti" ke vistaar ka ke "Drishya-Shrava-Kaavya" ke roop me` baa. Je 'dekhal jaai aur Sunal jaai uuhe kahal jaai
caahe okare ke rekorD kail jaai.
Eh me` kapolkalpanaa ke na ke baraabar staan baa, jaisan ki baaki Bhaasaa sab ke Saahitya me` paawal jaalaa.
एह सब से भोजपुरी में साहित्य के बहुत कमी बा. देखीं भोजपुरी साहित्य के कुछ कर्णधार. अगुआ के बा.
Eh sab se Bhojpuri me` Saahitya ke bahut kami baa. Dekhi` Bhojpuri sahitya ke karnadhaar, aguaa ke baa:
*1. महाराज भोज: विक्रमाब्द: तीसर सताब्दी, सृ 7400 इनकरे नाव प "भोजपुरी भाषा" के नाव परल बा. बाकिर पच्छिमी इतिहासकार इनका प, आ विक्रमादित्य प "चुप्पी" सधले बाड़न.
Mahaan raajaa Bhoj: Vikramaabda: Sri: 7400 [3rd. Centuri AD]
Inkare naav pa 'Bhojpuri Bhaasaa' ke naav paral baa:. [History written by West or their followers in India are mum on Bhoj raajaa and his ansester Cakravarti Raajaa Vikramaaditya whose Capital was Ujjain, Kalidas Poet]
*2. संत कवीर दास Sant Kabir das: सृ Sri: 8397 [1297 AD]
Sant Kavir das ke Bhojpuri ke Pahilaa kavi aur Saahityakaar kahal jaalaa.
*3 श्री भिखारी ठाकुर, भोजपुरी के सेकेस्पियर Bhikhaari Thaakur: Bhojpuri ke Sekspiar.
ego inkar kiriti me` ham Chaparaa Shahar me` inkaa ke Shri Raamcandra ji ke Raghubansh ke pahile ke 64 piD*i ke naav kah kah ke geet gawalan.
*4 भोजपुरी लोकगीत: अनगिनत Bhojpuri Lok Geet: Anganit
'Bataniya tut lai...' Film: Bhojpuriaa Chokra
*4.1 भजन: अनगिनत Bhajan: Anganit
'Sakhi man mahal me` naa laage....' : Pawan Singh
Bhojpuri Shiv Bhajan.
'Mat jaa re jogi...' : Vishaal Sadbhaawanaa
*4.2 संध्या पराती Sandhya Paraati:
*4.3 झूमर Jhoomar:
Gaayikaa: Reetu, Soni Cauhaan, Sheelaa Raawal,
'Kekraa hi haa`the laal cad*i...' Gaayikaa: Reetu, Soni Cauhaan, Sheelaa Raawal
'Beli fulwaa fulelaa cameli...'
*4.4 बधईया Badhaiyaa:
*4.5 शादी बियाह के गीत Shaadi ke Geet:
*4.6 बिरहा Birhaa:
*4.7 छठी माई के गीत
ChaTh Geet:
'Sange jaaib e balam ji Suraj ke rath...' T-Series
'Kerawaa je farelaa ghawadh se...' :Sab log
*4.8 होरी गीत Hori Geet:
*4.9 दियरी के गीत Diwaali Geet:
*4.10 आल्हा उदल Alhaa Udal:
*4.11 मौसम कवि Mausam Kavi:
कवि घाघ Kavi Ghaagh:
Naa Maaghe jaaR, Naa meghe jaaR;
Jab bahe bayaar, tab jaaRe jaaR.
*4.12 गारी व्यंग Gaari Vyang:
*4.13 हंसोड़ कॉमिक Ha`so~R, Kaumik:
'Balmaa ga`waar ...'
'Kaha jhaRelaa....'
*4.14 कवित Kavit:
*4.15 चालू भोजपुरी गीत Aadhunik Bhojpuri Geet, Disk pa
'Bataniya tut lai...' Film: Bhojpuriaa Chokra
*4.16 दूसर गीत Dusar geet:
'SiTTi maarataa injanwaa.' Gawaniyaa: Kalpanaa
'Chalkaa da labh ke masine ...' : Kalpanaa
'Dilli ke Sarkaar babal jaai ...' :Kalpanaa
'Udham coliyaa me` macaawelaa ...' Kalpanaa
*4.17 किताब Kitaab:
"kaliyug me` Satyug" Lekhak: Dr Pt Deo Dutta Sharma at www.scribd.com
'Bhojpuri Bhaasaa aur Saahitya' [Bhojpuri Bhasa aa Sahitya] Lekhak: Udaynaraayan Tiwaari www.archive.org eBook.
औरु ढेर दूसर किताब
Auru dher Dusar kitaab.
*4.18 भोईपुरी ऑडियो - विसुअल डिस्क
Bhojpuri AuDio, VeDio Disk: 566 albums
'Basanti bayaar bahe.....' (Dher kalaakaar log)
'Hunkar Holi.....' (Dher kalaakaar log)
'Holi 2014 ke......' (Dher kalaakaar log)
'Memorable Bhojpuri love songs....' (Dher kalaakaar log)
'Fonave ke Kadi.....' Vinit Kumaar
....... aadi
*4.19 Bhojpuri AuDio, ViDeo Disk: 16 albams:
Bhojpuri Film Songs
Kasam Vardi ke. Desh Pardesh. Pyaar Mohabbat
Jindaabaad .... aadi.
6. भोजपुरी साहित्य एकेडमी Bhojpuri Saahitya Academy, Madhya Pradesh,
Direktar: Sri Nawal Shukla:
There are about 1.6 million Bhojpuriaas in MP living in Bhopaal, Indor, Satnaa, Jabalpur, Gwaaliar, and Gunaa: Bhojpuri Ektaa Manc ke Kunwar Prasad ke anusaar. Eh me` Baghel khanDi ke naikhe lel gail je baastaw me` 95% Bhojpurie ha.
7. भोजपुरी एकेडमिक्स Bhojpuri Academies:
7.1 Bhojpuri Saahitya Ekedemi, Madhya Pradesh
[Bhojpuri Sahitya Academy, Director: Sri Nawal Shukla]
7.2 AntarrazTreeya Bhojpuri eSkool, NCR Dilli, Bhaarat
[International Bhojpuri eSkool, Principal: Devadoot S.] www.bhojpurialog.blogspot.com
7.3 Bhojpuri Ekedemi Bihaar
[Bhojpuri Academy Bihar, Chairman: Dr RK Dubey]
7.4 Maithili Bhojpuri Ekedemi
[Maithili Bhojpuri Academy
7.5 Bhojputi Gaanaa Sansthaan, Saasaaraam
[Bhojpuri Singing institute, Sasaram, Bihar.]
8. प्रसिद्ध भोजपुरिआ लोग Famous Bhojpuriaa Log: Bhojpuri = bho
भोजपुरिया काम - काज जनम साल सृ देश
Bhojpuriaa Kaamkaaj [Profession] Birth Year CE
country
चाणक्य, कौटिल्य, विष्णुगुप्त अर्थशास्त्री
आ सृ 6730
भारत
Caa0Iakya, Kautilya Viznugupt, राजनैतिक गुरु
Economist,
Political Science Guru 370 BCE India
Ashok Maurya, Pracaarak of Buddhism सृ 6796
अशोक मौर्य प्रचारक बुद्धिज़्म . 304 BC Bhaarat
Kabir Daas, Sant, bho सृ 8397 1297CE Bhaarat
Tulsi Daas, Sant, Ramaayan, bho सृ 8597 1497 CE Bhaarat
Baabu Ku`ar Singh, 1857 Angarejo` se
LaRaai auru 1777 Bhaarat
Dr Raajendra Prasaad, 1 laa PresiDenT 1884 Bhaarat
Bhikhaari Thaakur, Bhojpuri NaaTakkaar 1887 Bhaarat
Bhojpuri Dance, Nautanki Guru
Sivapoojan Sahaaya, Bhojpuri vyakar0Ii, Lekhak 1893 Bhaarat
Pt. Ambika Datta Sharma, Sanaatanaarya, Samaaj
Sudharak Aacaarya, Guru 1896 Bhaarat
Seevoosagur Ramgoolam, Maurisas ke Pahilaa PM. 1900 Mauritius
Jayprakaash Naaraayan, Samaajvaadi, raajnitigya 1902 Bhaarat
Haribans Raai Baccan, Poet, writer 1907 Bhaarat
Sucitaa Kriplaani, Purva CM, UP 1908 Bhaarat
Kedaar Pandey, Purva. CM, Bihaar 1913 Bhaarat
Sampoornaanand, Purva. CM, UP 1914 Bhaarat
Premcand, Lekhak 1016 Bhaarat
Naazir Hussain, Cine Actor Hindi,
1st Bhojpuri Cinema in 1963 1922 Bhaarat
“Gangaa Maiyaa Tohe Piari Cad8aibo”
Dr Iswarduth Nundlall, Music Guru 1926 Mauritius
Dr Ramkaran Sharmaa, Sanaatanaarya
Sanskrit Scholar, Author, 1927 Bhaarat
Pt Hari Prasaad, icon Sanatandharma
Swaha International 1927 Trinidad
Bindeswari Dubey, Purva. CM, Bihaar 1927 Bhaarat
Candrashekhar, Purva Pradhaan Mantri 1927 Bhaarat
Anirud Juganauth, PresiDent, Maurisas 1930 Mauritius
Dr Pt Deo Dutta Sharmaa, Journalist, Scientist, inventor,
Technolgist, Author, Editor 1939 Bhaarat
“eMitram” Sanskrit Dainikam International Bho eDainik
Kumkum, Zaibunnisaa, Cine Actress hi, bho
Acted in 115 & 1st Bho film: 1940? Bhaarat
‘Gangaa Maiaa Tohe Piari CaD*aibo’
Sewpaul, Dhamaakaa Group Music 1941 Mauritius
Amitabh Baccan, Cine Staar Hindi 1942 Bhaarat
Bindeshwari Pathak, Sulabh Saucalay, 1943 Bhaarat
Dr Naveen Candra Ramgoolam, PM. Maurisas 1947 Mauritius
Laaloo Prasaad Yadav, Purva CM, ruend Bihar
for 15 yr 1948 Bhaarat
Raajnaath Singh, Purva CM UP, Politician 1951 Bhaarat
Ms Kamla Persad Bessesser, Prime Minister 1952 Trinidad
Ms Ravari Devi, Purva. CM, Bihaar 1956 Bhaarat
Bhagat Jagdeo, PresiDenT 1964 Guyanaa
Ravi Kisan, Cine Actor
Bhojpuri Films > 200 Film 1971 Bhaarat
Manoj Tiwaari, Bhojputi Singer,
Cine Actor 1973 Bhaarat
Kalpanaa Patowaary, Bhojpuri Singer, icon 1978 Bhaarat
Sambhaavanaa Seth, Dancer, Bhoj Singer 1982 Bhaarat
Antaraa Biswaas, CineActress
50 Bhojpuri Films 1982 Bhaarat
(Pooraa naa hoi)
राउर सुझाव के स्वागत बा . Rauaa logan ke sujhaav aamantrit baa. Your suggesions are welcome.
ओरा गइल Oraa gail. The End.
09.09.2017
Bhojpuri Journal: 15.07.9117